Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB)
Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu ile ilgili psikolojik danışman arıyorsanız Klinik Psikolog Melike Memur’u arayabilirsiniz. Günlük hayatta zaman zaman hepimiz dalgınlık yaşayabilir, bir işe odaklanmakta zorlanabilir ya da hareketli hissedebiliriz. Ancak bu durum sürekli hale gelip okul, iş veya sosyal yaşamı olumsuz etkilemeye başladığında “Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB)” söz konusu olabilir.
DEHB, genellikle çocukluk çağında başlayan ve yetişkinlikte de devam edebilen nörogelişimsel bir durumdur. Dikkat süresinde kısalık, aşırı hareketlilik ve dürtü kontrolünde güçlük en belirgin özellikleridir.
Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Nedir?
Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu, kişinin zihinsel süreçlerini ve davranışlarını etkileyen bir durumdur. DEHB yaşayan bireyler:
- Uzun süre aynı işe odaklanmakta zorlanabilir,
- Çabuk sıkılabilir,
- Detayları gözden kaçırabilir,
- Aşırı hareketli olabilir,
- Sabırsızlık ve aceleci davranışlar gösterebilir.
Bu özellikler günlük yaşamda hem bireyin kendisi hem de çevresi için zorluklara yol açabilir.
Çocuklarda DEHB
Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu en çok çocukluk çağında fark edilir. Çocuklar derslere odaklanmakta zorlanır, ödevlerini tamamlayamaz ya da sınıfta yerinde duramaz.
- Sürekli konuşma isteği,
- Arkadaş ilişkilerinde sorunlar,
- Öğretmenlerin sık sık uyarıda bulunması,
- Oyunda ya da etkinlikte kurallara uymakta zorlanma,
çocuklarda görülen başlıca belirtiler arasındadır.
Aileler bu belirtileri “yaramazlık” olarak değerlendirse de aslında bu durum bir gelişimsel farklılıktır ve doğru yaklaşımla yönetilebilir.
Ergenlik ve Yetişkinlikte DEHB
DEHB sadece çocukluk dönemiyle sınırlı değildir. Birçok birey ergenlik ve yetişkinlikte de benzer zorluklar yaşamaya devam eder.
- Ergenlikte: Dikkat dağınıklığı, derslerde başarısızlık, ani öfke patlamaları ve kimlik arayışında zorlanma görülebilir.
- Yetişkinlikte: İş hayatında odaklanma sorunları, sorumlulukları erteleme, trafikte sabırsızlık, ilişkilerde iletişim problemleri ön plana çıkar.
Bu nedenle DEHB, yaşam boyu devam edebilen bir durum olarak ele alınmalıdır.
Günlük Yaşama Etkileri
Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu sadece dersleri ya da iş performansını etkilemez, yaşamın birçok alanına yansır:
- Akademik yaşamda: Düşük notlar, ödevleri tamamlamada zorluk, dikkat dağınıklığı,
- Sosyal yaşamda: Arkadaşlık ilişkilerinde çatışmalar, kurallara uymakta güçlük,
- Aile içinde: Sürekli hatırlatma ve çatışmalar, yanlış anlaşılmalar,
- İş hayatında: Organizasyon sorunları, sorumlulukların ertelenmesi, dikkatsizlikten kaynaklanan hatalar.
Bu etkiler bireyin özgüvenini de sarsabilir.
DEHB Belirtileri
- Uzun süre dikkatini bir işe verememe,
- Kolayca dikkatin dağılması,
- Bitmemiş işler ve yarım kalan sorumluluklar,
- Aşırı hareketlilik veya huzursuzluk,
- Sırasını beklemekte güçlük,
- Dürtüsel kararlar alma,
- Unutkanlık.
Belirtiler kişiden kişiye farklılık gösterebilir. Kimi bireyde dikkat eksikliği daha baskınken, kiminde hareketlilik ve dürtüsellik ön plandadır.
DEHB Hakkında Yanlış Bilinenler
- “Her hareketli çocuk DEHB’lidir.” → Yanlış. Hareketlilik tek başına yeterli değildir. Önemli olan davranışların sürekliliği ve yaşamı etkileme derecesidir.
- “Zamanla geçer.” → Yanlış. DEHB çoğu zaman yaşam boyu devam eder, sadece belirtiler farklı yaşlarda farklı şekillerde görülür.
- “Sadece erkeklerde olur.” → Yanlış. DEHB kızlarda da görülür, ancak belirtiler bazen daha az fark edildiği için geç tanı konulabilir.
Neden Farkındalık Önemlidir?
Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu, bireyin potansiyelini kullanmasını engelleyebilir. Ancak doğru farkındalık ile bu durumun yönetilmesi mümkündür. Ailelerin, öğretmenlerin ve çevrenin bilinçli olması, bireyin kendini daha iyi anlamasına ve güçlü yönlerini ortaya koymasına yardımcı olur.
Profesyonel Destek Almanın Önemi
Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu, bireyin kendi kendine aşabileceği bir durum değildir. Profesyonel destek almak, hem çocuklar hem de yetişkinler için oldukça önemlidir. Destek sayesinde:
- Dikkat becerileri geliştirilebilir,
- Günlük yaşam daha düzenli hale gelir,
- Sosyal ilişkiler güçlenir,
- Özgüven artar.
Doğru yaklaşımlar ile DEHB yaşayan bireyler başarılı, üretken ve mutlu bir yaşam sürebilir.
Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) İle İlgili Psikolojik Danışmanlık
Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu, bireyin yaşamını birçok açıdan etkileyebilen bir durumdur. Erken fark edilmesi, aile ve çevrenin bilinçli yaklaşımı ve profesyonel destek ile bu süreç çok daha kolay yönetilebilir.
Eğer siz de kendinizde ya da çocuğunuzda sürekli dikkat dağınıklığı, hareketlilik veya dürtüsellik gözlemliyorsanız, bunun yalnızca “dalgınlık” ya da “yaramazlık” olmadığını bilmek önemlidir. Doğru farkındalık ve destekle, yaşam daha dengeli ve verimli hale gelebilir.
Uzman Klinik Psikolog Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Danışmanı Melike Memur, Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu terapisi hizmetiyle danışanlarının profesyonel destek sağlamaktadır. DEHB terapisi için bizimle iletişime geçebilir ve randevu oluşturabilirsiniz.